Thông tin về dược liệu Ích mẫu

By Developer July 29/07/2022
Thông tin về dược liệu Ích mẫu
29/07/2022

 

Thông tin chung:

Giới (regnum): Plantae

Bộ (ordo): Lamiales

Họ (familia): Lamiaceae

Chi (genus): Leonurus

Loài (species): L. japonicus

Tên khoa học: Leonurus artemisia (Lour.) S.Y.Hu, Leonurus heterophyllus Sw.

Tên tiếng Việt: Ích mẫu, ích mẫu thảo, cây chói đèn. 

 

Thông tin chi tiết:

Từ xa xưa, ích mẫu đã được ví như “thần dược” đối với chị em vì chữa được nhiều bệnh phụ nữ một cách hiệu quả, an toàn. Không những thế, loại dược liệu này còn mang đến những công dụng rất tốt cho sức khỏe. Mời các bạn cùng tìm hiểu rõ hơn về thảo dược ích mẫu để biết công dụng, cách dùng cũng như một số lưu ý để đảm bảo an toàn trong quá trình trị bệnh. 

 

1. Đặc điểm của cây ích mẫu 

Ích mẫu là cây thân cỏ, chiều cao từ 0,6 - 1m, thân có hình vuông, toàn thân phủ lông nhỏ, ít phân nhánh. Lá cây mọc đối, có nhiều hình dạng khác nhau tùy vào vị trí mọc ở đầu cành, giữa thân hay phần gốc. 

Ích mẫu là cây thân cỏ, chiều cao từ 0,6 - 1m

 

Lá ở phần gốc có cuống dài, phiến lá hình trái tim, mép có răng cưa sâu. Những lá mọc ở phần giữa thân có cuống ngắn hơn, phiến lá xẻ sâu, chia thành 3 thùy, trên mỗi thùy có răng cưa sâu và thô. Những lá trên ngọn thường không có cuống cá, không chia thùy. 

 

Hoa ích mẫu mọc thành từng cụm, dày đặc ở phần kẽ lá, tràng hoa màu tím hồng hoặc trắng hồng, phía mặt ngoài có lông nhỏ. Quả nhỏ, gồm 3 cạnh nhẵn, khi chín có màu nâu sẫm. 

 

Ích mẫu là loài cây mọc tự nhiên, thường thấy ở các bãi sông, ruộng ngô trong các thung lũng.  Do nhu cầu sử dụng loại dược liệu này ngày càng cao nên hiện nay trên nhiều tỉnh đồng bằng và trung du phía Bắc cũng đã nhân giống và gieo trồng thành công. 

 

Thành phần hóa học có trong dược liệu ích mẫu

Theo các nghiên cứu khoa học, phần thân cây ích mẫu có chứa hàm lượng lớn hai alkaloid là leonurin và stachydrin. Trong đó, leonurin đạt hàm lượng cao nhất ở giai đoạn đầu khi cây ra quả và thấp nhất khi cây ra hoa. Còn hàm lượng  stachydrin lại cao nhất khi cây ra hoa và thấp nhất khi cây ra quả. 

Phần thân cây ích mẫu có chứa hàm lượng lớn hai alkaloid là leonurin và stachydrin

Theo Viện Dược liệu, ích mẫu ở Việt Nam chứa 3 alkaloid, bao gồm: alkaloid với nitơ bậc 4, 1 glucosid có khung steroid và 3 flavonoid có rutin. Ngoài ra, trong quả ích mẫu còn chứa một số peptid vòng cũng được phân lập và xác định rõ cấu trúc. 

 

2. Công dụng của Ích mẫu

Dưới đây là một số tác dụng dược lý của cây ích mẫu đã được nghiên cứu: 

  • Đối với tử cung: ích mẫu có tác dụng kích thích co bóp tử cung, tăng tần số co bóp, tăng biên độ co bóp và trương lực tử cung. Thành phần có công dụng kích thích tử cung nằm chủ yếu là phần lá, còn phần thân cây thì lại không có tác dụng đối với tử cung. 

  • Tác dụng ngừa thai: người ta sử dụng chế phẩm khô của cây ích mẫu sắc lấy nước và cho chuột nhắt trắng uống để thử nghiệm thì cho kết quả khá bất ngờ. Nước cây ích mẫu có tác dụng chống làm tổ của trứng đã thụ tinh. Đây được xem là phương pháp ngừa thai an toàn và hiệu quả. 

Ích mẫu có công dụng điều hòa kinh nguyệt hiệu quả 

  • Đối với hệ tim mạch: dùng một liều nhỏ leonurin thử nghiệm trên ếch làm thúc đẩy quá trình co bóp cơ tim nhưng nếu dùng liều lớn thì sẽ gây ức chế co bóp. Thử nghiệm trên mô hình gây thiếu máu cơ tim, đại bộ phận các biến đổi về điện tâm đồ sau khoảng 1 giờ dùng ích mẫu đã trở về trạng thái bình thường. 

  • Ngoài ra, ích mẫu còn có một số các dụng khác như: chống kết tập tiểu cầu, tăng bài tiết nước tiểu, thúc đẩy quá trình đào thải độc tố trong cơ thể…

Trong Y học cổ truyền, ích mẫu có tính hơi hàn, vị đắng, quy vào hai kinh tâm và can nên có tác dụng điều kinh, hoạt huyết , tiêu thủy, khứ ư. Quả ích mẫu có vị cay, ngọt, quy vào hai kinh can và tỳ, có công dụng hoạt huyết, than can, điều kinh, minh mục.

 

3. Các bài thuốc hay từ cây ích mẫu mang lại hiệu quả trị bệnh cao 

Dưới đây là một số bài thuốc chữa bệnh từ cây ích mẫu vô cùng hữu hiệu, đảm bảo an toàn, lành tính: 

Các bài thuốc hay từ cây ích mẫu mang lại hiệu quả trị bệnh cao 

  • Chữa kinh nguyệt không đều: Dùng khoảng 800g ích mẫu kết hợp với 200g ngải cứu, 250g hương phụ để nấu thành cao. Mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần dùng khoảng 2 đến 3 thìa sẽ giúp điều hòa kinh nguyệt, hỗ trợ điều trị chứng rối loạn kinh nguyệt hiệu quả. 

  • Thuốc bổ huyết điều kinh: dùng 80g ích mẫu kết hợp với các dược liệu khác, bao gồm: 60g nghệ đen, 40g ngải cứu, 30g hương nhu, 40g hương phụ. Tất cả sao vàng, tán thành bột mịn, sau đó luyện với mật ong và vo lại thành từng viên kích thước khoảng bằng hạt đậu xanh. Mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần khoảng 15 đến 20 viên. 

  • Chữa mắt đỏ, sưng đau: sử dụng sung úy tử, thanh tương tử,  cúc hoa, quyết minh tử, sinh đĩa, mỗi vị 10g, sắc lấy nước uống trong ngày sẽ giúp giảm chứng sưng mắt, chữa đau mắt đỏ hiệu quả. 

 

Ích mẫu mang đến nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, đặc biệt là ở chị em phụ nữ, tuy nhiên bạn cần biết cách sử dụng đúng liều lượng để đảm bảo an toàn. Chúc bạn có thêm cho mình những kiến thức y học hữu ích, áp dụng vào trong đời sống thực tiễn một cách hiệu quả.